Toezicht op collecties

Twee derde van de musea in 2014 geïnspecteerd

In 2014 is de Erfgoedinspectie gestart met een onderzoek naar het beheer van de rijkscollectie door ruim 30 professionele beheerders, veelal musea. Het resterende aantal inspecties wordt in de eerste helft van 2015 uitgevoerd. De resultaten over de professionele beheerders van de rijkscollectie zijn in de loop van 2015 in het eindrapport te lezen.

Dit eindrapport vormt het slot van een meerjarig toezichtprogramma naar de kwaliteit van het beheer en behoud van de rijkscollectie, dat in 2011 is gestart. De regeling materieelbeheer museale voorwerpen 2013 en de beheersovereenkomsten met verzelfstandigde musea en andere instellingen zijn uitgangspunt bij dit meerjarig programma.

Eerdere onderzoeken meerjarig toezichtprogramma

Eerder werden onderzoeken verricht naar het beheer door de departementen en colleges (2012) en het beheer door de buitendiensten van departementen en buitenlandse posten (2013). De uitkomsten van het onderzoek bij departementen en buitenlandse posten zijn overwegend positief: beheer en behoud van de rijkscollectie is goed. Er zijn ook aandachtspunten: een aantal departementen speelt geen rol in de uitvoering van beheertaken van museale voorwerpen door buitendiensten en in sommige gevallen ontbreekt het buitendiensten aan kennis over goed beheer.

Onbekendheid met Wet tot behoud van cultuurbezit (Wbc)

Alle eigenaren en beheerders van beschermde voorwerpen kregen van de inspectie in 2013 een informatiebrochure over de Wbc. Voor kerkelijke instellingen die te maken hebben met sluitingen is dat uiterst actueel. Ook bij sluiting blijven beheerders immers verantwoordelijk.

Veel kerkelijke instellingen in Nederland hebben te maken met sluitingen vanwege de terugloop van het aantal kerkbezoekers. De Erfgoedinspectie heeft onderzoek gedaan bij 27 kerken die religieus erfgoed bezitten (rapport uit 2014). Deze vallen onder de bescherming van de Wet tot behoud van cultuurbezit. Op termijn kan sluiting van meer kerken met beschermde voorwerpen worden verwacht. Het is dan ook zaak dat kerkbesturen goed op de hoogte zijn. Deze beheerders blijven ook bij sluiting verantwoordelijk voor een zorgvuldige overdracht van de beschermde voorwerpen.

Kerkbesturen zijn in het algemeen goed bekend met de beschermde voorwerpen en zijn meestal in het bezit van een actuele beschrijving. De Erfgoedinspectie constateert echter ook dat bij een aanzienlijk deel van de geïnspecteerde kerken het bestuur niet of onvoldoende op de hoogte was van de wettelijke plichten die voortvloeien uit de aanwijzing tot beschermd voorwerp. Om de kennis van de wet te verbeteren heeft de Erfgoedinspectie eind 2013 een geactualiseerde informatiebrochure over de Wbc toegestuurd aan alle eigenaren en beheerders met daarin actuele informatie over de wettelijke plichten.

Daarnaast concludeert de Erfgoedinspectie dat de kans dat beschermde voorwerpen verloren gaan, zich ook voor doet door onvoldoende beveiliging en ondeskundig behoud en beheer.

Overzicht Beschermde voorwerpen digitaal beschikbaar

In 2014 heeft de Erfgoedinspectie een belangrijke fase afgerond in het digitaal toegankelijk maken van het overzicht van de voorwerpen die worden beschermd door de Wet tot behoud van cultuurbezit. Op de website Digitale Collectie Nederland is dit overzicht te bekijken. In dit project heeft de Erfgoedinspectie samengewerkt met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.