Toezicht op cultuurgoederen

Inspectie en douane intensiveren fysiek toezicht cultuurgoederen

Onrechtmatige in- en uitvoer van beschermde cultuurgoederen 

Er is een breed palet aan handhavingsmethoden om onrechtmatige in- en uitvoer van beschermde cultuurgoederen tegen te gaan. Douane en Erfgoedinspectie kozen ervoor om het fysieke toezicht te intensiveren. 

In 2013 en 2014 zijn ruim 900 controles door de douane uitgevoerd. Het ging om inkomend en uitgaand goederenverkeer op Schiphol, in de luchtvracht, via schepen, koeriers en post. Gemiddeld leidde dit per maand tot circa 25 meldingen van goederen die bij controle door de douane werden aangetroffen. 

Vangst aan vervalsingen

Opmerkelijk was een vangst waarbij naast drugs afkomstig uit Latijns-Amerika ook een pakket cultuurgoederen werd gevonden. Expertise door een conservator toonde aan dat het om vervalsingen ging. 

Conflictgebieden

Bij de controles is speciale aandacht uitgegaan naar goederen afkomstig uit de conflictgebieden in het Midden-Oosten en Afrika. Dit was ook het geval bij een grote internationale controle-actie op cultuurgoederen. Nederland nam deel aan ‘Joint Customs Operation Odysseus’ naast 39 andere landen, UNESCO, Interpol en ICOM. In Nederland werd in de controleperiode een aantal cultuurgoederen aangetroffen, maar deze hadden bij nadere inspectie geen onrechtmatige herkomst. 

Nederland nam deel aan ‘Joint Customs Operation Odysseus’ naast 39 andere landen, UNESCO, Interpol en ICOM.

Sanctieregeling Syrië

Op initiatief van de EU is een nieuwe sanctieregeling tot stand gekomen. De inspectie heeft één zaak in onderzoek die onder de ‘Sanctieregeling Syrië 2013’ valt. 
De regeling heeft onder meer betrekking op cultuurgoederen die na 9 mei 2011 zonder toestemming van de rechtmatige eigenaar of in strijd met de Syrische wetgeving of het internationale recht zijn uitgevoerd. De regeling geldt naast de al bestaande regeling betreffende cultureel erfgoed uit Irak. 

Bescherming cultuurgoederen gemakkelijker met nieuwe Europese richtlijn

De nieuwe richtlijn 2014/60/EU van 15 mei 2014 moet leiden tot een grotere mate van bescherming, onder meer met een gemakkelijkere uitwisseling van gegevens tussen lidstaten.

In 2014 hebben het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie een nieuwe wettekst aangenomen over de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een EU lidstaat zijn gebracht. Deze richtlijn vervangt richtlijn 93/7 en moet leiden tot een grotere mate van bescherming door onder andere uitbreiding van de definitie van het begrip cultuurgoederen, herkomstonderzoek en de instelling van een administratief systeem om de uitwisseling tussen lidstaten te verbeteren.

Samenwerking met douane

Binnen de Europese Unie staat de samenwerking tussen erfgoedinstellingen en de douane hoog op de agenda. De Erfgoedinspectie heeft in Brussel samen met collega’s uit Italië en Hongarije een presentatie gegeven over de samenwerking in Nederland en de aanpak voor controle op cultuurgoederen. Met de Belgische collega’s is een vervolg gegeven aan de verkenning van samenwerking op het gebied van controle op cultuurgoederen. 

Veilinghuizen en kunsthandelaren

In 2014 zijn diverse veilinghuizen en kunsthandelaren gewezen op het belang van herkomstonderzoek, de wettelijke verplichtingen en mogelijkheden om hier op te controleren. Zij hebben informatie gekregen en in 2015 worden nadere afspraken met hen gemaakt.

Opslag van pakketten voor controle

Uitvoervergunningen cultuurgoederen

In 2014 zijn in totaal 272 uitvoervergunningen verstrekt.

Onder de verantwoordelijkheid van de Erfgoedinspectie zijn door de Centrale Dienst van In- en Uitvoer (CDIU) in totaal 272 uitvoervergunningen verstrekt: 88 voor definitieve en 184 voor tijdelijke uitvoer. 71 Vergunningen voor tijdelijke uitvoer waren bestemd voor muziekinstrumenten voor wereldwijd optredende concertmusici. De meeste vergunningen (131) werden afgegeven voor schilderijen, tekeningen en andere afbeeldingen: 56 voor definitieve en 75 voor tijdelijke uitvoer. De meest voorkomende bestemmingen voor de uitvoer van cultuurgoederen waren de Verenigde Staten (100 keer) en Zwitserland (62 keer).

Bescherming cultuurgoederen gemakkelijker met nieuwe Europese richtlijn.

Bescherming cultuurgoederen gemakkelijker met nieuwe Europese richtlijn.